แมวโคราช : สัตว์เลี้ยงที่เป็นสัญลักษณ์ของโคราช (2)


แมวโคราช

จากบทความที่แล้วที่ได้เกริ่นเรื่องแมวโคราชในหลักฐานต่างๆและลักษณะของแมวโคราชที่เป็นลักษณะคุณลักษณ์สวยงามไว้พอสมควร ในบทความนี้เรามาต่อกันที่คติทางการเมืองและการนำแมวโคราชมาเป็นสัญลักษณ์ของความเป็นท้องถิ่นและความเป็นไทยแฝงที่ตกอยู่ในตัวแมวโคราชกันครับ 

ลักษณะของแมวโคราชมีลักษณะที่ค่อนข้างตรงกับลักษณะแมวไทยที่วางไว้ 6 ประการเช่นกัน เช่น ลักษณะที่มีหัวกลมและกว้าง โดยสังเกตได้จากระหว่างโคนหูว่าใบหูใหญ่และโต แก้มพองแต่คางเล็ก ซึ่งเป็นลักษณะที่คล้ายกับโครงหน้ารูปหัวใจของแมวสีสวาดเช่นกัน ขนที่สั้นเป็นสีดอกเลาหรือสีนวล รวมไปถึงหางที่เรียวยาวและชี้ตรง  (ส.พลายน้อย 2541: 241-242) ดังนั้น จึงไม่เป็นยากนักที่แมวสีสวาดหรือแมวโคราชจะถูกยกย่องว่าเป็นหนึ่งในแมวที่แสดงถึงเอกลักษณ์ความเป็นไทยไปด้วย ดังสะท้อนผ่านการผลักดันของรัฐไทย เห็นเกิดเป็นเอกลักษณ์ที่แสดงถึงความเป็นไทยชัดเจน ดังเช่น การผลิตสแตมป์ชุดแมวไทยขึ้นครั้งแรกในปี พ.ศ. 2514 โดยมีเจตนาที่จะเผยแพร่แมวไทยที่มีลักษณะโดดเด่นให้เป็นการแพร่หลาย โดยได้บรรจุแมวสีสวาดไว้ในชุดชนิดราคา 1 บาท รวมกับแมวชนิดอื่นๆที่ล้วนเป็นแมวไทย ได้แก่ แมวแต้มสีน้ำตาล แมวแต้มสีครั่ง แมวสีขาวปลอด เป็นต้น (ส.พลายน้อย 2538: 68-69)

นอกจากรูปลักษณ์ที่มีลักษณะโดดเด่นอันนำพาไปสู่ลักษณะพิเศษเฉพาะสายพันธุ์หรือเป็นนัยยะแสดงถึงเอกลักษณ์ความเป็นไทยได้แล้ว รูปลักษณ์ดังกล่าวยังได้นำพาความเชื่อที่เกี่ยวข้องกับแมวโคราชมาสู่ตัวแมวเองด้วย ดังมีคำกล่าวโบราณกล่าวถึงแมวชนิดนี้ไว้ว่า “ใครพบเร่งอุปถัมภ์ แมวนั้นจักนำซึ่งสุขสวัสดิ์มงคล” อันนำมาซึ่งการแปลความหมายลักษณะต่างๆของแมวโคราชไปสุ่ทิศทางมงคลทั้งสิ้น อาทิ สีขนสวาดหรือสีเทาเงิน เชื่อว่าเป็นสีของโชคลาภและเงินทอง บ้างเชื่อว่าเป็นสีของเฆมฝนที่นำพาสายฝนและความชุ่มชื่นมาสู่พื้นดิน สร้างความอุดมสมบูรณ์ให้กับไร่นา ส่วนนัยน์ตาสีเขียวหรือเหลืองอำพันนั้นั้นเปรียบเสมือนสีของข้าวกล้าในนาที่กำลังเติบโตและออกรวงเป็นเมล็ดข้าวต่อไป จึงเกิดความนิยมในการนำแมวโคราชหรือรูปพรรณที่คล้ายคลึงกับแมวโคราชไปใช้แห่นางแมวในยามแห้งแล้ง เป็นต้น

จากการที่กล่าวมาจะเห็นได้ว่าแมวโคราชเป็นทั้งสัตว์ที่มีรูปพรรณอันเป็นเอกลักษณ์ที่โดดเด่นในเชิงกายภาพ อันสัมพันธ์กับวิถีชีวิตความเชื่อที่เกี่ยวโยงอันเป็นมงคลต่อผู้เลี้ยงผู้ดูแลด้วย